ทางจำเป็น

Last updated: 2020-12-29  |  519 จำนวนผู้เข้าชม  | 

ทางจำเป็น

มาตรา ๑๓๔๙ ที่ดินแปลงใดมีที่ดินแปลงอื่นล้อมอยู่จนไม่มีทางออกถึงทางสาธารณะได้ไซร้ ท่านว่าเจ้าของที่ดินแปลงนั้นจะผ่านที่ดินซึ่งล้อมอยู่ไปสู่ทางสาธารณะได้
ที่ดินแปลงใดมีทางออกได้แต่เมื่อต้องข้ามสระ บึง หรือทะเล หรือมีที่ชันอันระดับที่ดินกับทางสาธารณะสูงกว่ากันมากไซร้ ท่านว่าให้ใช้ความในวรรคต้นบังคับ
ที่และวิธีทำทางผ่านนั้นต้องเลือกให้พอควรแก่ความจำเป็นของผู้มีสิทธิจะผ่านกับทั้งให้คำนึงถึงที่ดินที่ล้อมอยู่ให้เสียหายแต่น้อยที่สุดที่จะเป็นได้ถ้าจำเป็น ผู้มีสิทธิจะผ่านจะสร้างถนนเป็นทางผ่านก็ได้
ผู้มีสิทธิจะผ่านต้องใช้ค่าทดแทนให้แก่เจ้าของที่ดินที่ล้อมอยู่เพื่อความเสียหายอันเกิดแต่เหตุที่มีทางผ่านนั้น ค่าทดแทนนั้นนอกจากค่าเสียหายเพราะสร้างถนน ท่านว่าจะกำหนดเป็นเงินรายปีก็ได้


ข้อสังเกต
ฎ.๒๕๓๗/๒๕๔๙ การอ้างสิทธิที่จะผ่านที่ดินของบุคคลอื่น ตาม ป.พ.พ.มาตรา ๑๓๔๙ วรรคหนึ่ง บุคคลนั้นจะต้องไม่มีทางออกสู่ทางสาธารณะโดยทางอื่นได้ เมื่อปรากฎว่าโจทก์ได้สิทธิภาระจำยอมที่จะผ่านทางในที่ดินข้างเคียงแปลงอื่นออกสู่สาธารณะ ย่อมไม่มีสิทธิใช้ทางพิพาทในที่ดินของจำเลยเพื่อออกสู่ทางสาธารณะได้อีก ต่อมาโจทก์ได้แบ่งขายที่ดินส่วนที่ติดทางภาระจำยอมให้แก่บุคคลอื่นไป จนเป็นเหตุให้ที่ดินของโจทก์ไม่มีทางออกสู่ทางสาธารณะ ต้องบังคับตาม ป.พ.พ.มาตรา ๑๓๕๐ ต้องผ่านที่ดินที่แบ่งขายไป จะเปิดทางจำเป็นในที่ดินของจำเลยอีกไม่ได้


ฎ.๑๗๖๘/๒๕๔๘ คลองมหาชัยเป็นคลองที่ประชาชนใช้ในการสัญญจรไปมาอยู่ในปัจจุบัน จึงเป็นทางสาธารณะตามความหมายของ ป.พ.พ.มาตรา ๑๓๔๙ เมื่อที่ดินของโจทก์อยู่ติดคลองมหาชัย ซึ่งเป็นทางสาธารณะอยู่แล้ว จึงไม่มีสิทธิเรียกให้จำเลยเปิดทางพิพาทเป็นทางจำเป็นได้


ฎ.๕๑๐๓/๒๕๔๗ การขอผ่านทางที่ดินซึ่งล้อมอยู่ออกสู่ทางสาธารณะนั้น ป.พ.พ.มาตรา ๑๓๔๙ วรรคหนึ่ง มิได้กำหนดเงื่อนไขว่าผู้เป็นเจ้าของที่ดินที่ถูกล้อมจะได้ที่ดินมาโดยสุจริต แม้ฟังได้ว่าโจทก์ซื้อที่ดินมาโดยรู้อยู่แล้วว่ามีที่ดินแปลงอื่นล้อมอยู่จนไม่มีทางออกสู่ทางสาธารณะได้ ก็ไม่ทำให้สิทธิของโจทก์ที่จะผ่านที่ดินที่ล้อมอยู่ออกสู่ทางสาธารณะหมดไป


กฎหมายมิได้บัญญัติว่าเจ้าของที่ดินที่ถูกที่ดินแปลงอื่นล้อมอยู่จะต้องขอผ่านที่ดินที่ล้อมอยู่ซึ่งใกล้ทางสาธารณะมากที่สุดเท่านั้น เพียงแต่การที่จะผ่านที่ดินที่ล้อมนั้น ที่และวิธีทำทางผ่านต้องเลือกให้พอสมควรแก่ความจำเป็นของผู้มีสิทธิจะผ่านกับทั้งให้คำนึงถึงที่ดินที่ล้อมอยู่ให้เสียหายแต่น้อยที่สุดที่จะเป็นได้ ถ้าจำเป็นจะสร้างถนนเป็นทางผ่านก็ได้


แม้ทางจำเป็นจะเป็นถนนซึ่งเป็นสาธารณูปโภคที่จัดสรรที่ดินได้จัดให้มีขึ้น และตกอยู่ในภาระจำยอมเพื่อประโยชน์แก่ที่ดินจัดสรร ห้ามก่อให้เกิดภาระแก่ที่ดินนั้นก็ตาม เมื่อถนนดังกล่าวตกอยู่ภายใต้สิทธิเรียกร้องของโจทก์จะขอเปิดทางจำเป็นได้ตามมาตรา ๑๓๔๙ วรรคหนึ่ง จึงไม่ขัดต่อกฎหมาย


ฎ.๔๗๕/๒๕๔๖ เจ้าของที่ดินมีสิทธิขอให้ย้ายทางจำเป็นได้หากย้ายนั้นเป็นประโยชน์หรือทำให้เกิดความเสียหายแก่ตนน้องลงตามมาตรา ๑๓๔๙ วรรคสาม ที่และวิธีการทำทางนั้นให้คำนึงถึงที่ดินที่ถูกล้อมให้เสียหายแต่น้อยที่สุดเท่าที่จะเป็นได้


ค่าก่อสร้างทางจำเป็นกับค่าทดแทนเป็นคนละกรณีกัน ทางจำเป็นเป็นประโยชน์แก่ผู้ขอเปิดทางจึงเป็นหน้าที่ผู้ขอเปิดต้องจ่าย จึงนำมาคิดรวมกันไม่ได้ ตามมาตรา ๑๓๔๙ วรรคท้าย


ฎ.๑๒๔๙/๒๕๔๖ หากใช้รถยนต์ในการเดินทางมีสิทธิขอเปิดทางให้กว้างพอที่รถยนต์จะผ่านได้ ตามมาตรา ๑๓๔๙ วรรคสาม ถ้าจำเป็นผู้มีสิทธิจะผ่านจะสร้างถนนเป็นทางผ่านก็ได้


ฎ.๕๖๗๒/๒๕๔๖ ทางจำเป็นมิใช่สิทธิที่ติดกับที่ดินที่โอนไปพร้อมกับที่ดินด้วย เมื่อที่ดินที่โจทก์รับโอนมามีทางออกสู่ทางสาธารณะโดยผ่านที่ดินอีกแปลงหนึ่งของโจทก์ซึ่งอยู่ติดกัน แต่ไม่สามารถใช้รถยนต์เป็นพาหนะเพือ่ผ่านเข้าออก หาใช่ว่าโจทก์ไม่มีทางออกสู่ทางสาธารณะไม่ โจทก์จึงไม่มีสิทธิขอเปิดทางพิพาทในที่ดินของจำเลยเป็นทางจำเป็นได้


ฎ.๔๕๐๘/๒๕๔๔ โจทก์มีสิทธิใช้ทางได้โดยอำนาจของกฎหมาย อยู่ภายใต้บังคับตามมาตรา ๑๓๔๙ วรรคสาม เมื่อทางดังกล่าวเป็นถนนไม่สามารถให้รถบรรทุกสิบล้อน้ำหนักประมาณ ๒๐ ตันขึ้นไปผ่านได้ จำเลยจำเลยชอบที่จะสร้างคานเหล็ก ซึ่งมีความสูงจากพื้นผิวถนน ๒.๕๐ เมตร ปิดกั้นทางมิให้รถบรรทุกขนาดใหญ่ผ่านเข้าออกได้


ฎ.๕๑๑๔/๒๕๔๐ เมื่อโจทก์ซื้อที่ดินและตึกแถว โจทก์รู้ดีอยู่แล้วว่าโจทก์ไม่อาจใช้รถยนต์แล่นเข้าออกผ่านทางพิพาทได้ คงใช้ทางพิพาทได้เฉพาะการเดินเข้าออกเท่านั้น เมื่อโจทก์ยอมรับสภาพที่จะไม่ใช้รถยนต์เข้าออกในทางพิพาทขณะที่โจทก์ซื้อที่ดินและตึกแถวมา โจทก์จึงไม่อาจอ้างได้ว่าทางพิพาทเป็นทางจำเป็นเพื่อการใช้รถยนต์และไม่มีสิทธิบังคับให้จำเลยถอนเสาเหล็กที่ปักอยู่ในทางพิพาทออกไป


ฎ.๔๔๑๖/๒๕๔๑ ทางจำเป็นเกิดขึ้นโดยอำนาจของกฎหมายและเป็นทรัพยสิทธิอันเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ไม่ต้องจดทะเบียนการได้มาต่อพนักงานเจ้าหน้าที่เป็นสิทธิที่มีอยู่เหนือทรัพย์สินและสามารถใช้ยันกับบุคคลทั่วไป ผู้รับโอนจึงรับไปทั้งสิทธิและหน้าที่ที่มีแต่เดิม เมื่อมีคำพิพากษาตามยอมให้โจทก์ซึ่งเป็นเจ้าของที่ดินซึ่งล้อมอยู่ได้รับเงินค่าใช้ทางจำเป็นและจะไม่เรียกร้องค่าใช้ทางจำเป็นจากเจ้าของที่ดินเดิมอีก จึงเรียกค่าใช้ทางจำเป็นจากผู้รับโอนไม่ได้


ฎ.๖๙๓๐/๒๕๔๐ ทางจำเป็นที่ผ่านที่ดินที่ล้อมอยู่ไม่จำต้องเชื่อมต่อกับทางสาธารณะโดยตรง แต่ต้องผ่านที่ดินของบุคคลอื่นต่อไปอีกหลายแปลงจึงออกสู่ทางสาธารณะได้ หากไม่มีทางที่สะดวกกว่านั้นแล้ว ก็ใช้สิทธิขอเปิดทางจำเป็นได้


มาตรา ๑๓๕๐ ถ้าที่ดินแบ่งแยกหรือแบ่งโอนกันเป็นเหตุให้แปลงหนึ่งไม่มีทางออกไปสู่ทางสาธารณะไซร้ ท่านว่าเจ้าของที่ดินแปลงนั้นมีสิทธิเรียกร้องเอาทางเดินตามมาตราก่อนได้เฉพาะบนที่ดินแปลงที่ได้แบ่งแยกหรือแบ่งโอนกันและไม่ต้องเสียค่าทดแทน


ข้อสังเกตุ
**สิทธิขอเปิดทางจำเป็นตามมาตรา ๑๓๕๐จะต้องขอเปิดทางจำเป็นผ่านที่ดินที่แบ่งแยกหรือแบ่งโอนกันเท่านั้น จะขอเปิดทางจำเป็นผ่านที่ดินของบุคคลอื่นไม่ได้


**ฎ.๔๓๒/๒๕๔๔ ที่ดินของโจทก์และจำเลยแบ่งแยกออกจากที่ดินแปลงเดียวกัน แต่ที่ดินของโจทก์มีที่ดินแปลงอื่นรวมทั้งที่ดินของจำเลยล้อมอยู่จนไม่มีทางออกถึงทางสาธารณะ โจทก์ย่อมมีสิทธิผ่านที่ดินของจำเลยซึ่งอยู่ติดทางสาธารณะไปสู่ทางสาธารณะได้ตามมาตรา ๑๓๕๐ โดยไม่คำนึงว่าข้อตกลงที่จะเปิดทางเพื่อใช้เป็นทางออกสู่ทางสาธารณะที่โจทก์จำเลยได้ตกลงกันไว้ด้วยวาจาจะใช้บังคับได้หรือไม่


**สิทธิขอเปิดทางจำเป็นผ่านที่ดินแปลงที่แบ่งแยกหรือแบ่งโอนกันนั้น จะต้องขอเปิดทางจำเป็นผ่านแปลงที่แบ่งแยกหรือแบ่งโอนมาโดยตรงเท่านั้น จะขอเปิดผ่านแปลงอื่นที่เคยแบ่งแยกกันมาก่อนนั้นไม่ได้


สำนักงานกฎหมายชาญดิศ
รับปรึกษาคดีความทั้งคดีแพ่ง​ และ​ คดีอาญา​ รับร่างสัญญาภาษาต่างชาติ​ แปลเอกสารภาษาต่างชาติ​ เช่น​ อังกฤษ​ เสปน​ อิตาลี​ เยอรมัน​ อาหรับ​ เกาหลี​ จีน​ ญี่ปุ่น​ ​และอีกมากมายหลายภาษา​ ครับ
ทนายภราดร​ 089-8881379

Powered by MakeWebEasy.com